شرکت مهندسین مشاور پویندگان محیط زیست (سهامی خاص) با مشارکت جمعی از اساتید و کارشناسان صاحب نظر، برای انجام مطالعات زیست‌محیطی تشکیل یافته است. با عنایت به توان کارشناسی این مهندسين مشاور، سازمان برنامه و بودجه کشور، گواهینامه صلاحیت خدمات مشاوره این شرکت را که در پایه یک تخصص محیط زیست صادر شده، تا تاریخ ۱۴۰۵/۰۸/۲۳ تمدید نموده است. در ضمن، این مشاور از معدود شرکت‌هایی در کشور است که به صورت انحصاری در زمینه مطالعات «محیط زیست» فعال می‌باشد.
موضوع فعالیت شرکت (طبق ماده ۲ اساسنامه) به این شرح است: انجام خدمات مشاورهای، مطالعاتی، پژوهشی و امور نظارت و بازرسی در زمینه‌های مربوط به محیط زیست، منابع طبیعی، آب، خاک، ارزیابی اثرات زیست‌محیطی، حیات وحش جانوری، پوشش گیاهی، آبخیزداری، بیابان زدایی، کنترل سیلاب، آبهای سطحی، طرح‌های فاضلاب، آمایش سرزمین، ارزیابی سواحل، نقشه برداری، خدمات کامپیوتری و تهیه بانکهای اطلاعاتی.
معرفی برخی از پروژه‌های انجام شده
تهیه اطلس خزندگان ایران
مطالعه توجیهی زیست محیطی شهرک زیست فن آوری دلوار
خدمات شرکت
- مطالعات زیست‌محیطی طرح‌ها و پروژه‌های بزرگ توسعه
- ارزیابی اثرات زیست‌محیطی (EIA)
ارزیابی اثرات زیست‌محیطی (Environmental Impact Assessment) یا EIAفرآیندی نظام‌مند برای شناسایی، پیش‌بینی و تحلیل اثرات احتمالی اجرای طرح‌ها و پروژه‌های فهرست شده در پیوست تصویب نامه شماره 17882/ت63794هـ مورخ 04/03/1405 هیات وزیران است. شرکت مهندسین مشاور پویندگان محیط زیست با بررسی شرایط موجود محیط، ویژگی‌های فنی هر پروژه بزرگ و الزامات قانونی، آثار پروژه بر منابع آب، خاک، هوا، تنوع زیستی، جوامع محلی و سلامت انسان را بررسی کرده و راهکارهای متناسب برای پیشگیری، کاهش و مدیریت پیامدهای منفی آن ارایه می‌دهد. هدف از این مطالعات، کمک به تصمیم‌گیری آگاهانه، رعایت ضوابط سازمان حفاظت محیط زیست و فراهم‌کردن زمینه اجرای پایدار پروژها است.
- تدوین طرح مدیریت زیست‌محیطی (EMP)
طرح مدیریت زیست‌محیطی (Environmental Management Plan) یا EMPسندی اجرایی برای مدیریت اثرات زیست‌محیطی پروژه در مراحل ساخت، بهره‌برداری و در صورت نیاز، برچیدن و بازسازی آن است. طبق روال مورد عمل در سازمان حفاظت محیط زیست، اختیار بررسی و تایید گزارش مطالعات EMP به اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان مربوطه تفویض شده است. در چنین گزارشی، اقدامات کنترلی، الزامات پایش، مسئولیت واحدهای مختلف ذی‌ربط، برنامه واکنش در شرایط اضطراری و نحوه مدیریت پسماند و سایر آگودگی‌ها مشخص می‌شود. شرکت پویندگان محیط زیست با تدوین برنامه‌های متناسب با ماهیت و مقیاس هر واحد، به کارفرمایان کمک می‌کند تا تعهدات زیست‌محیطی خود را به‌صورت عملیاتی، قابل‌اندازه‌گیری و منطبق با قوانین و مقررات اجرا کنند.
- مطالعات راهبردی زیست‌محیطی (SEA)
ارزیابی راهبردی زیست‌محیطی (Strategic Environmental Assessment) یا SEAرویکردی برای بررسی پیامدهای زیست‌محیطی سیاست‌ها، برنامه‌ها و طرح‌های توسعه‌ای در مقیاس کلان است. این مطالعات پیش از تصمیم‌گیری نهایی و در سطحی فراتر از یک پروژه منفرد انجام می‌شود و آثار تجمعی، گزینه‌های توسعه، ظرفیت برد محیط و ملاحظات پایداری را مورد توجه قرار می‌دهد. خدمات شرکت پویندگان محیط زیست در این زمینه شامل تحلیل گزینه‌های توسعه، شناسایی محدودیت‌های زیست‌محیطی، بررسی آثار بلندمدت و ارائه پیشنهادهایی برای ادغام ملاحظات زیست‌محیطی در فرآیند برنامه‌ریزی و تصمیم‌سازی است.
- ارزیابی چرخه حیات (LCA)
ارزیابی چرخه حیات (Life Cycle Assessment) یا LCA روشی علمی برای بررسی آثار زیست‌محیطی یک محصول، فرآیند یا خدمت از مرحله تأمین مواد اولیه تا تولید، انتقال، مصرف و دفع یا بازیافت آن است. در این مطالعات، مصرف انرژی و مواد، انتشار آلاینده‌ها، تولید پسماند و سایر پیامدهای زیست‌محیطی در تمام مراحل چرخه حیات تحلیل می‌شود. نتایج LCA می‌تواند برای مقایسه گزینه‌ها، شناسایی نقاط بحرانی، کاهش مصرف منابع، بهبود طراحی محصولات و انتخاب راهکارهای کم‌اثرتر بر محیط زیست به کار گرفته شود.
- ارزیابی اثرات بهداشتی یا پیوست سلامت (HIA)
ارزیابی اثرات بهداشتی یا پیوست سلامت (Health Impact Assessment) یا HIA به بررسی پیامدهای مستقیم و غیرمستقیم یک طرح یا پروژه بر سلامت کارکنان، ساکنان و جوامع پیرامونی می‌پردازد. در این مطالعات، عواملی مانند آلودگی هوا، صدا، آب و خاک، ترافیک، مواد خطرناک، شرایط شغلی و دسترسی به خدمات سلامت بررسی می‌شود. شرکت پویندگان محیط زیست با شناسایی گروه‌های در معرض خطر و تحلیل مسیرهای مواجهه، اقدامات لازم برای پیشگیری و کاهش مخاطرات بهداشتی و ارتقای سلامت جامعه را پیشنهاد می‌کند.
- ارزیابی اثرات زیست‌محیطی، اجتماعی و بهداشتی (ESHIA)
ارزیابی اثرات زیست‌محیطی، اجتماعی و بهداشتی (Environmental, Social and Health Impact Assessment) یا ESHIA رویکردی یکپارچه برای بررسی پیامدهای برخی پروژه‌های منتخب بر محیط طبیعی، جامعه و سلامت انسان است. این مطالعات علاوه بر منابع آب، خاک، هوا و تنوع زیستی، موضوعاتی مانند معیشت جوامع محلی، اشتغال، مهاجرت، میراث فرهنگی، عدالت اجتماعی، ایمنی و سلامت عمومی را نیز دربرمی‌گیرد. هدف شرکت پویندگان محیط زیست از ارایه این خدمات، شناسایی به‌موقع ریسک‌ها، تقویت مشارکت ذی‌نفعان، کاهش تعارضات زیست‌محیطی و اجتماعی و فراهم‌کردن چارچوبی برای اجرای مسئولانه و پایدار پروژه‌ها است.
- مطالعات توجیهی زیست‌محیطی
مطالعات توجیهی زیست‌محیطی با هدف بررسی امکان‌پذیری اجرای پروژه‌های بزرگی که از حساسیت کمتر برخوردارند انجام می‌شود. در این مطالعات، موقعیت مکانی، حساسیت‌های محیطی، محدودیت‌های قانونی، ظرفیت برد منطقه، گزینه‌های جانمایی و آثار احتمالی پروژه بررسی می‌شود. خروجی این مطالعه می‌تواند به کارفرما در انتخاب گزینه مناسب، اصلاح مشخصات اولیه پروژه، برآورد ریسک‌های زیست‌محیطی و جلوگیری از صرف هزینه برای طرح‌هایی که با محدودیت‌های جدی مواجه‌اند، کمک کند.
- مطالعات زیست‌محیطی سایر طرح‌های تولیدی، خدماتی و زیربنایی
- امکان‌سنجی و مکان‌یابی زیست‌محیطی
مکان‌یابی زیست‌محیطی فرآیندی برای انتخاب مناسب‌ترین محل اجرای پروژه با توجه به ویژگی‌های طبیعی، اجتماعی، اقتصادی و قانونی منطقه است. در این خدمات، عواملی مانند فاصله از مناطق حفاظت‌شده، منابع آب، سکونتگاه‌ها، گسل‌ها، اراضی کشاورزی، زیستگاه‌های حساس، مسیرهای دسترسی و زیرساخت‌ها بررسی می‌شود. استفاده از داده‌های مکانی و سامانه‌های اطلاعات جغرافیایی (GIS) امکان مقایسه گزینه‌ها و تعیین پهنه‌های مناسب، نامناسب و دارای محدودیت را فراهم می‌کند.
- نظارت و پایش زیست‌محیطی
نظارت و پایش زیست‌محیطی با هدف اطمینان یافتن از اجرای تعهدات و الزامات زیست‌محیطی پروژه‌ها در مراحل اجرا و بهره‌برداری انجام می‌شود. این خدمات شامل بازدیدهای دوره‌ای، کنترل عملکرد پیمانکاران، پایش کیفیت هوا، آب، خاک و صدا، بررسی نحوه مدیریت پسماند و پساب، ثبت عدم انطباق‌های احتمالی و ارائه گزارش‌های تخصصی است. شرکت پویندگان محیط زیست با استقرار نظام پایش و گزارش‌دهی منظم (طبق روال تعیین شده توسط سازمان حفاظه محیط زیست: هر سه ماه یک‌بار)، به کارفرما کمک می‌کند تا آثار نامطلوب ناشی از اجرای پروژه را به‌موقع شناسایی کرده و اقدامات اصلاحی لازم را به اجرا گذارد.
- ارزیابی جامع زیست‌محیطی
ارزیابی جامع زیست‌محیطی با هدف شناخت نظام‌مند وضعیت محیط زیست در یک شرکت، صنعت، منطقه یا مجموعه‌ای از فعالیت‌ها انجام می‌شود. در این فرآیند، منابع آلاینده، فرآیندهای تولید، مصرف انرژی و آب، ایجاد پسماند، ریسک‌های زیست‌محیطی، وضعیت انطباق با قوانین و عملکرد سیستم‌های مدیریتی بررسی می‌شود. نتایج این ارزیابی، مبنایی برای اولویت‌بندی اقدامات اصلاحی، ارتقای عملکرد زیست‌محیطی و تدوین برنامه‌های بهبود مستمر فراهم می‌آورد.
- تدوین طرح جامع پسماندهای شهری و صنعتی
طرح جامع مدیریت پسماند، چارچوبی برای برنامه‌ریزی و سامان‌دهی تمامی مراحل مدیریت پسماند از تولید و ذخیره‌سازی تا جمع‌آوری، حمل‌ونقل، پردازش، بازیافت، دفع و پایش نهایی است. در این مطالعات، ترکیب و مقدار پسماند، الگوی تولید، امکانات موجود، ظرفیت تأسیسات، روش‌های کاهش تولید و گزینه‌های فنی و اقتصادی بررسی می‌شوند. هدف شرکت پویندگان محیط زیست، ارایه راهکارهایی عملی و متناسب با شرایط هر منطقه برای کاهش دفن، افزایش بازیافت، کنترل آلودگی و بهبود کیفیت خدمات مدیریت پسماند است.
- مطالعات زیست‌محیطی میدان‌های نفتی، گازی و معدنی
فعالیت‌های نفت، گاز و معدن به دلیل گستردگی عملیات و ارتباط مستقیم با منابع آب، خاک، هوا و زیستگاه‌های طبیعی، نیازمند مطالعات تخصصی زیست‌محیطی است. این خدمات شامل بررسی خط پایه محیط زیست، شناسایی منابع آلاینده، ارزیابی ریسک‌های ناشی از اکتشاف، استخراج، فرآوری و انتقال، ارائه برنامه‌های کنترل آلودگی و تدوین الزامات پایش است. شرکت پویندگان محیط زیست با بهره‌گیری از رویکردهای تخصصی، به کاهش پیامدهای منفی و افزایش انطباق پروژه‌های نفتی، گازی و معدنی با ضوابط زیست‌محیطی کشور یاری می‌رساند.
- طراحی زیست‌محیطی مصرف آب و تولید پساب صنایع
این خدمات شامل بررسی و طراحی راهکارهای مدیریت مصرف آب، کاهش تولید پساب، تصفیه و بازچرخانی آب در پروژه‌های مختلف، بویژه صنایع است. در طراحی‌ها، کیفیت و کمیت جریان‌های ورودی و خروجی، فرآیندهای تولید، استانداردهای تخلیه، امکان تفکیک جریان‌ها و ظرفیت استفاده مجدد بررسی می‌شود. هدف شرکت پویندگان محیط زیست در این خصوص، کاهش برداشت از منابع آب، کنترل بار آلودگی، افزایش بهره‌وری مصرف آب و فراهم‌کردن امکان بازچرخانی ایمن و اقتصادی پساب است.
- ارایه راهکارهای کنترل و کاهش آلودگی‌ها
کنترل آلودگی نیازمند شناخت منبع، مسیر انتقال، نوع آلاینده و حساسیت محیط دریافت‌کننده است. شرکت پویندگان محیط زیست با بررسی فرآیندهای مولد آلودگی، راهکارهای فنی و مدیریتی برای کاهش انتشار آلاینده‌های هوا، کنترل آلودگی منابع آب، تصفیه فاضلاب و پساب و مدیریت لجن ارایه می‌دهد. این راهکارها می‌تواند شامل اصلاح فرآیند، استفاده از تجهیزات کنترل، بهینه‌سازی تصفیه‌خانه، پایش مستمر و برنامه‌ریزی برای بهره‌برداری و نگهداری مناسب شرایط باشد.
- مطالعات آثار تجمعی توسعه شهری، صنعتی و نیروگاه‌ها
مطالعات اثرات تجمعی (Cumulative Effects) به بررسی پیامدهای زیست‌محیطی توسعه هم‌زمان یا پیوستۀ چند پروژه و یا فعالیت در یک منطقه می‌پردازد. در تحلیل آثار تجمعی، تنها اثر یک پروژه به‌صورت مجزا بررسی نمی‌شود؛ بلکه مجموع فشارهای وارد بر منابع آب، کیفیت هوا، خاک، تنوع زیستی، زیرساخت‌ها و جوامع محلی در نظر گرفته می‌شود. این رویکرد برای برنامه‌ریزی توسعه شهری و صنعتی، جانمایی نیروگاه‌ها، مدیریت ظرفیت برد (Carrying Capacity) منطقه و جلوگیری از انباشت تدریجی آثار نامطلوب اهمیت دارد.
- مدلسازی‌های زیست‌محیطی
- مدلسازی آلودگی منابع آب سطحی و زیرزمینی
مدلسازی منابع آب ابزار مهمی برای پیش‌بینی رفتار آلاینده‌ها و ارزیابی پیامدهای انتشار آن‌ها در محیط آبی است. در این مطالعات، اطلاعات هیدرولوژیکی، هیدروژئولوژیکی، کیفیت آب، مشخصات آلاینده و شرایط منطقه در یک چارچوب تحلیلی بررسی می‌شوند. نتایج مدل می‌تواند برای تعیین مسیر و دامنه انتشار آلودگی، شناسایی نقاط بحرانی، ارزیابی سناریوهای مدیریتی و طراحی برنامه‌های پایش و احیا مورد استفاده قرار گیرد.
- مدلسازی زیست‌محیطی انتشار آلودگی هوا
مدلسازی انتشار آلودگی هوا برای شناسایی منابع انتشار، پیش‌بینی غلظت آلاینده‌ها و ارزیابی اثر پروژه‌ها بر کیفیت هوای محیط در مقیاس‌های ملی، منطقه‌ای و محلی انجام می‌شود. در این مطالعات، داده‌های مربوط به منابع ثابت و متحرک، نوع و مقدار انتشار، شرایط هواشناسی، توپوگرافی و کاربری اراضی تحلیل می‌شوند. شرکت پویندگان محیط زیست با در اختیار داشتن نرم‌افزارهای مناسب، از طریق مدلسازی در مقیاس‌های مختلف، امکان بررسی وضعیت موجود، پیش‌بینی شرایط آینده، مقایسه گزینه‌های کنترلی و تعیین مناطق نیازمند پایش یا مداخله را فراهم می‌کند.
- مدلسازی زیست‌محیطی مرتبط با سدهای باطله در صنایع معدنی
فعالیت‌های معدنی و فرآوری کانی‌ها ممکن است از طریق انباشت باطله، موجب ایجاد آلودگی و تغییر در ویژگی‌های محیطی آب و خاک شوند. مطالعات این حوزه شامل شناسایی منابع باطله، بررسی مسیر انتشار، تحلیل مناطق حساس و ارزیابی پیامدها بر کارکنان، سکونتگاه‌ها و اکوسیستم‌های پیرامونی است. بر اساس نتایج مدلسازی زیست‌محیطی، راهکارهایی مانند اصلاح الگوی عملیات، ایجاد حائل، مدیریت انباشت باطله، کنترل رواناب و پایش دوره‌ای پیشنهاد می‌شود.
- مدلسازی زیست‌محیطی حساسیت نوار ساحلی و رسوب‌گذاری
مطالعات حساسیت ساحلی و چگونگی رسوب‌گذاری برای شناخت رفتار رسوبات، جریان‌های آب و تغییرات مورفولوژیک دریا انجام می‌شود. این مطالعات در پروژه‌هایی مانند احداث اسکله، خطوط انتقال، بنادر، سازه‌های ساحلی و طرح‌های برداشت یا تخلیه مصالح اهمیت ویژه دارد. بررسی شرایط هیدرودینامیکی، الگوی جابه‌جایی رسوبات و مناطق حساس، به انتخاب جانمایی مناسب، کاهش کدورت و آلودگی آب و پیشگیری از آسیب به زیستگاه‌های ساحلی و آبزیان کمک می‌کند.
- مدلسازی زیست‌محیطی پدیده جزایر گرمایی
جزایر گرمایی (Thermal Islands) به افزایش دمای مناطق ساخته‌شده در مقایسه با نواحی پیرامونی و طبیعی گفته می‌شود و می‌تواند ناشی از توسعه شهری، صنعتی و نیروگاه‌های خورشیدی پدید آید. مدلسازی این پدیده با استفاده از داده‌های کاربری اراضی، پوشش گیاهی، مصالح ساختمانی، تراکم ساخت‌وساز، تابش خورشیدی و الگوهای جریان هوا انجام می‌شود. نتایج این مدلسازی می‌تواند برای شناسایی نقاط گرم، ارزیابی آسیب‌پذیری گروه‌های حساس و پیشنهاد اقداماتی مانند توسعه فضای سبز، افزایش سطوح نفوذپذیر، استفاده از مصالح مناسب و بهبود تهویه شهری به کار رود.
- محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی
4-1- تهیه طرح جامع و تفصیلی مناطق حفاظت شده
طرح‌های جامع و تفصیلی مناطق تحت حفاظت، چارچوبی برای شناخت ارزش‌های طبیعی، تعیین پهنه‌های مدیریتی و برنامه‌ریزی حفاظت و بهره‌برداری پایدار از منطقه فراهم می‌کند. در این مطالعات، ویژگی‌های اکولوژیک، تنوع زیستی، زیستگاه‌ها، تهدیدها، فعالیت‌های انسانی و نیازهای جوامع محلی بررسی می‌شود. خروجی این طرح‌ها شامل تدوین اهداف مدیریتی، پهنه‌بندی، برنامه‌های حفاظتی، ضوابط فعالیت‌ها، برنامه پایش و سازوکار مشارکت ذی‌نفعان است.
4-2- مطالعه گونه‌ها و زیستگاه‌های حیات‌وحش
مطالعات حیات‌وحش جانوری با هدف شناسایی گونه‌های جانوری، زیستگاه‌های مهم، مسیرهای جابه‌جایی، مناطق زادآوری و تهدیدهای موجود انجام می‌شود. این مطالعات معمولاً با استفاده از بازدیدهای میدانی، نمونه‌برداری، نصب دوربین تله‌ای، مشاهده مستقیم، بررسی شواهد حضور و تحلیل داده‌های مکانی انجام می‌گیرد. اطلاعات حاصل برای ارزیابی اثر پروژه‌ها، طراحی اقدامات حفاظتی، تعیین زیستگاه‌های حساس و ارائه برنامه‌های احیای زیستگاه مورد استفاده قرار می‌گیرد.
4-3- تهیه طرح مدیریت برای تالاب‌ها
طرح مدیریت (Management Plan) تالاب، برنامه‌ای جامع برای حفاظت، احیا و بهره‌برداری خردمندانه از منابع تالابی است. در این طرح، ویژگی‌های اکولوژیک تالاب، منابع تأمین آب، تنوع زیستی، فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی، تهدیدهای موجود و نیازهای ذی‌نفعان بررسی می‌شود. شرکت پویندگان محیط زیست با تکیه بر اصول مدیریت یکپارچه تالاب و حوضه آبریز آن ، ضوابط و معیارهای کنوانسیون رامسر، برنامه‌های اجرایی برای حفاظت از کارکردهای تالاب، کنترل تهدیدها، پایش وضعیت و مشارکت جوامع محلی را تدوین می‌کند.